19 april 2021

In Memoriam

In memoriam Wil Veldhuis 1934 – 2021

Op 10 april overleed Wil Veldhuis, oud-bestuurslid van Kerk en Vrede. Van 1974 tot 1978 was hij voorzitter van onze vereniging en daarna nog tot begin jaren negentig lid van de Theologische Werkgroep. 

Wil werd geboren op 7 februari 1934 in Enschede. Hij studeerde aan de Katholieke Universiteit in Nijmegen en werd in 1958 tot priester gewijd. Na korte tijd als kapelaan te hebben gewerkt werd hij in 1964 benoemd tot docent aan het Grootseminarie Rijsenburg en korte tijd later ook aan de Katholieke Theologische Hogeschool in Utrecht. Zijn vak was de Systematische Theologie. Wil was sterk beïnvloed door wat toen de nieuwe theologie heette (Theologie Nouvelle). Later werd hij ook nog pastoor van de Jacobusparochie in Utrecht–Zuilen en de laatste jaren voor zijn emeritaat werkte hij in Soest in het pastoraat.  

Vijftig jaar geleden was Kerk en Vrede nog echt een protestantse club. Wil voelde zich zeer betrokken bij de vredesbeweging en zocht vooral naar verdieping. Hij had ook contact met Hannes de Graaf, die hoogleraar ethiek in Utrecht was en lange tijd voorzitter van onze vereniging. Diens benadering sprak hem erg aan. Wil is altijd bezig geweest met de relatie vrede en gerechtigheid. Als voorzitter stelde hij zich bescheiden op. Zijn grote kracht was geduldig luisteren en attent zijn op het proces dat zich afspeelt. Hij waarschuwde ons altijd niet te snel conclusies te trekken. 

Dat kenmerkte ook zijn manier van theologie bedrijven. Daardoor slaagde hij er ook in zijn radicale en kritische visie te combineren met aandacht voor de gewone geloofsbeleving. Hij wilde mensen niet vastpinnen op een moment, maar het proces ontdekken. Pastoraat is niet beoordelen, maar met de ander op weg gaan. Een prachtig boekje “Geloof en ervaring” legt daarvan getuigenis af. Zijn inbreng in onze Theologische Werkgroep was heel belangrijk. Hij bracht de katholieke traditie binnen. Wil kende zijn klassieken, wist ook mij de betekenis van Thomas van Aquino goed duidelijk te maken. Hij was voluit oecumenisch, maar vond vaak bij de protestanten, en dan vooral de calvinisten onder hen, te veel een zwart-wit denken. Het was hem te vaak een waar of onwaar. En dat kan niet als je uitgaat van de mens onderweg. Zo kon hij ook genuanceerd praten over pacifisme. Je kunt volgens hem geen enkel geweld goedpraten en toch begrip hebben voor hen die in een situatie van onderdrukking naar geweld grijpen. Ook dat was voor hem het kwaad afwijzen en toch proberen met de mens op weg te gaan. 

Zeer geboeid was Wil door Bonhoeffer. Dat betrof vooral de kijk op de wereld en het godsbegrip. Bonhoeffer waardeerde de secularisatie positief en daarin wilde Wil graag meegaan. En hij schreef ook in de trant van Bonhoeffer: “Ik vind het een voordeel, dat God niet meer hoeft te dienen als stoplap voor onze culturele onmacht de werkelijkheid te verklaren en er verantwoordelijkheid voor te dragen. Al weet ik, dat het tot geloofsverlies geleid heeft, God functioneert gelukkig niet meer als postulaat van een werkelijkheidsdefinitie”. Geloven als proces, dat betekende voor hem dat je Gods spreken herkent in de geschiedenis. Het komt niet als een bliksemflits van boven. Onze eigen ervaringen bezien we in het licht van wat mensen vroeger hebben meegemaakt, zonder dat we dat tot norm verklaren. Ook wat wij nu ervaren zullen we relativeren. En de kern komt uit in dit citaat: ”Zowel vroeger als nu betekent het gelovig ervaren van Gods openbaring, dat je je tot en met open stelt voor de actuele nood van mensen. Daarin en in het daarbij behorende contrast zijn Gods roeping en belofte te beluisteren. Het betekent dat je in actieve toewijding gericht staat op de overwinning van die nood, op een toekomst van heil” (uit: De taal van God). Liefde, vrede en gerechtigheid waren voor hem de kernwoorden in zijn theologie en in zijn pastoraat. Wij mogen blij zijn, dat hij ook bij ons, bij Kerk en Vrede, een tijdje voortrekker wilde zijn. We gedenken hem met liefde. 

 

Harry Zeldenrust, oud studiesecretaris Kerk en Vrede.