2 juli 2017

2e zondag van de zomer, 2 juli 2017

Jer. 29: 1-4-14. Mat 10: 34-42

En zoekt den vrede der stad, waarhenen Ik u gevankelijk heb doen wegvoeren, en bidt voor haar tot den HEERE; want in haar vrede zult gij vrede hebben.” (Jer. 29:7 SV)

Voor deze zondag lijken een Oudtestamentische en een Nieuwtestamentische tekst elkaar tegen te spreken.

In het 29e hoofdstuk van Jeremia vinden we de brief die door hem zou zijn gedicteerd aan Baruch, zijn schrijver. Tijd van handeling: laatste deel zesde eeuw vóór het begin van onze jaartelling. Een groot deel van de Joodse bevolking van het Zuidrijk is weggevoerd door Nebukadnezar en de tempel en Jeruzalem zijn met de grond gelijk gemaakt. Jeremia lijkt hier in te gaan tegen het verlangen naar terugkeer, maar dat valt te bezien: de Godsspraak die is verwerkt in het 10e vers spoort aan tot geduld: er zal een generatie overheen gaan voordat de eerste aanzet tot herstel plaatsvindt. Het 11e vers vermeldt de toezegging dat de beproeving niet tevergeefs zal zijn. Ondertussen is er nog een oproep en wel, (letterlijk) in vredesnaam niet bij de pakken neer te zitten, de draad op te nemen en het leven te leven zoals het bedoeld is. Er zou te verwijzen zijn naar het gegeven dat het koninkrijk, het wereldlijk koninkrijk weliswaar teloor is gegaan maar dat de gemeenschap altijd een koning zal hebben: JHWH - en dat Zijn wetten overal ter wereld kunnen worden nageleefd.

Precies honderd jaar geleden schreef Stefan Zweig zijn toneelstuk Jeremias, een soort enscenering van de positie die het Joodse volk tijdens de Grote Ballingschap heeft ingenomen. Was het een nederlaag te worden weggevoerd? Of zou uiteindelijk de betekenis van de aanwezigheid van de Joodse gemeenschap in Babel een heel andere zijn dan alleen een fysieke verplaatsing met uitsluitend traumatische gevolgen? Zweig beraadt zich in dit stuk op zijn Joodse wortels en identiteit.

John H. Yoder komt zestig jaar later tot de conclusie dat de betekenis van de ballingschap wel eens een heel positieve zou kunnen zijn: juist in Babel is de eerste aanzet gegeven tot de ontwikkeling van de schiftcultuur en de verspreiding ervan. Tegen de stroom in, zou men kunnen concluderen.

Matth 10 bevat één van de grote redevoeringen die de kern vormen van het Mattheusevangelie.

In de verzen 34 e.v. vinden we ook een oproep om tegen de stroom in te roeien: denk niet dat het gemakkelijk is om te kiezen voor een leven in Zijn geest. Niet alleen anno nu roept de keuze daarvoor weerstand op (‘geloven doe je maar achter de voordeur’); het is nooit anders geweest. In de tijd dat de kerk een vanzelfsprekende plaats in de samenleving had, was de wereld niet veel vreedzamer dan nu. Er is veel onrecht geschied onder het motto “Dieu le veult”. Dat neemt niet weg dat de raison d’être van de kerk of gemeente gelegen is in het vredesgetuigenis. Talloos zijn ook de individuen die boven zichzelf uitstegen omdat ze die keuze hadden gemaakt en ernaar handelden. Helaas roept - gek genoeg - onbaatzuchtige naastenliefde weerstand en wantrouwen op, anders gezegd: wie Christus wil volgen komt nogal eens op Golgotha terecht.

Vs. 34 benadrukt een ander aspect van de consequenties van de “Imitatio Christi”. De parallelformuleringen van de verzen 37 en 38 moeten niet verkeerd worden verstaan: het gaat niet om óf-óf, maar om een manier waarop: wie de naaste liefheeft zonder meer doet iets, maar wie zijn naaste liefheeft in Zijn geest doet veel meer. Misschien is een verwijzing naar Math. 18:21-22 niet verkeerd . Tenslotte is bloedverwantschap en sentiment geen garantie voor recht en naastenliefde, getuige vele familievetes en ander ongenoegen. De logica van vs. 39 kan gezien worden als een oproep tot vernieuwing: wie krampachtig vast houdt aan een “zo doen we het nou eenmaal” leert nooit iets van meerdere kanten te bekijken ; het kan ons doen afstompen in een leven van gemiste kansen. De verzen 41-42 vormen het slot van deze “uitzendingsrede”.

Liedsuggestie: Ld 823, 941, 313


 

Geraadpleegd:

POT/ Selms, dr. A. van, Jeremia deel II, Callenbach, Nijkerk, 1974

http://www.gutenberg.org/files/40564/40564-h/40564-h.htm

https://books.google.nl/books?id=7shypLnPOMoC&pg=PR4&dq=%22For+the+nations%22++John+H+Yoder&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=65&f=false

PNT/ Nielsen, dr. J.T, Het Evangelie naar Mattheus I, Callenbach Nijkerk, 5e druk 1993.