27 november 2016

1e advent 27 november 2016

(Gebruikte vertaling: Naardense Bijbel.)

Psalm 122

Jeruzalem, waarheen alle stammen opklimmen, … daar staan de tronen van het recht…vraag voor Jeruzalem vrede! Stad van Vrede: dat is de betekenis van Yerushalayim. Hoe kunnen we daarover anders schrijven dan met een brok in de keel. Shalom, de belofte voor Jeruzalem. Deze belofte zweeft nog steeds boven de stad. In het Omniversum in Den Haag bekeek ik een film over Jeruzalem. Wat je ziet is hoe mensen van heel verschillende afkomst samen door de straten lopen. Het leven gaat door, ook al is er geen vrede. Uit de eerste hand hoorde ik later hoe veelkleurig Tel Aviv is en hoe daar meer vormen van vreedzaam samenleven bestaan dan in Jeruzalem. Maar je hoeft alleen het nieuws te volgen om te zien hoe kwetsbaar ook die vrede is. En als je op een kaart naar de muur kijkt, besef je hoe zeer mensen zich aan beide kanten bedreigd voelen. De macht ligt in Israël/Palestina, bij het volk dat ons nog steeds zo inspireert door de geschriften die het heeft nagelaten. En door de verhalen over het optreden van Jezus en zijn volgelingen. Maar waar is nú de vreugde van de opgang naar Jeruzalem gebleven, voor alle bevolkingsgroepen die in dit land wonen? Het onderstaande bericht gaat niet over Jeruzalem maar over Bethlehem, aan de muur. Ik wilde het u toch niet onthouden. Het komt van Fernando Enns, hoogleraar voor vredestheologie en ethiek aan de VU, en luidt -ingekort- als volgt:

„De internationale Stuurgroep van de Wereldraad van Kerken kwam in het afgelopen jaar bij elkaar in Bethlehem, Palestina. Bij een acht meter hoge muur, tweemaal zo hoog als vroeger de Berlijnse muur. Gebouwd als meer dan een provocatie, ook om de veiligheid van de Israëlische burgers te vergroten. Voor de Palestijnen die we hier treffen is het een collectieve gevangenis. We ontmoeten elkaar in het centrum voor conflictoplossing (Conflict Resolution). Deze mensen zijn bezig met alternatieven voor gewelddadig verzet, proberen het gemeenschapsgevoel te versterken en getraumatiseerde kinderen bij te staan. Onder de druk van de situatie ontstaan ook onderlinge conflicten, die men probeert te beslechten. “Overleven als mensheid door alternatieven te vinden voor geweld,” dat is hun richtlijn, ontleend aan M.L. King. Wij nemen buiten plaats aan een rijk gedekte tafel, om persoonlijke getuigenissen met elkaar te delen. We zitten nog maar net, of er daalt een wolk traangas op ons neer. Toeval? Hier kunnen we niet blijven, we moeten naar de krappe ruimte binnen. De Lutherse bisschop Yunan spreekt daar over een mogelijke gezamenlijke toekomst van Israëli’s en Palestijnen: “Ik ben niet optimistisch. Maar als Christenen kunnen we de hoop nooit opgeven!”

Jesaja 2:2-4/ Micha 4

En het zal geschieden in het laatste van de dagen… geen volk zal tegen een ander volk het zwaard opheffen, en zij zullen de oorlog niet meer leren.’

Een woord dat “aanschouwd” wordt door de profeet Jesaja: de geschiedenis zal voltooid worden als de Sionsberg tot middelpunt van de aarde wordt. Iedereen wil er wel heen klimmen. De wereld van de volkeren ziet deze stad op de berg als een plaats waar onderwezen wordt hoe je met elkaar kunt leven. Het is als een nieuwe schepping door de Ene, naast wie de goden verbleken en de Chaos wegvalt. De Ene zal zelf geschillen beslechten en recht brengen tussen de volkeren en gemeenschappen. Het voeren van oorlog wordt daarmee ondenkbaar. Zwaarden en speren worden gerecycled tot landbouwwerktuigen. De profeet Micha voegt nog meer toe: “Iedereen zal zitten onder zijn wijnstok en onder zijn vijgenboom – en niemand die hen opschrikt!”

Mattheüs 24, en dan wel in z’n geheel

Een beschrijving, door zijn volgelingen opgetekend uit de mond van Jezus, over het einde van de tijd waarin grote rampen zullen geschieden: “De gruwel der verwoesting.” Als dat voorbij is, dan zal de Mensenzoon komen op de wolken. Iets om een keer door te lezen en na te denken over natuurrampen, en over onheil dat we zelf met onze oorlogen, kernbommen en verwoesting van de schepping aangericht hebben: dit komt tegenwoordig niet meer zomaar over ons. Behalve bij een overstroming, een vulkaanuitbarsting of een tsunami. Het roept voor mij te veel vragen op, ook over de redding van de uitverkorenen. Valt dit samen met de Apocalyps, het boek van de Openbaringen, te lezen als een oordeel van Godswege - of is het een samenvatting van wat natuur en mens kunnen aanrichten? Het roept de vraag op naar Gods “goede schepping,” die ook rampen voortbrengt. Tenslotte herken ik er toekomstverwachtingen en praktijken van de Dopers in Münster in, en van de huidige Daesh in het Midden-Oosten – en van de represailles tegen hen. Te hoog gegrepen misschien om hier een zinvolle preek over te houden?

Romeinen 13:8-14

Deze keer wordt het gedeelte over het gezag, dat gehoorzaamheid en tol eist, overgeslagen. En dan zien we pas wat een juweeltje Romeinen 13 is: “Blijf aan niemand iets schuldig dan elkaar lief te hebben!” Het gaat helemaal niet om de overheid zelf: daaraan moet je je vrijwillig onderschikken, want zij staat als een soort “liturg” (Naardense Bijbel) in dienst van God.

Het gaat er om dat je niemand iets schuldig blijft dan elkaar lief te hebben: daarmee vervul je de wet. Dat zou nog weleens moeilijker kunnen zijn dan je de politie van het lijf houden en je belasting op tijd te voldoen, denk ik daar dan bij. Alle fatsoensnormen staan hier onder het teken van “je naaste liefhebben als jezelf.” Liefhebben vervult de Wet. En wij maar denken: “Houd je aan de regels, dan kun je in je vrije tijd liefhebben of liefde bedrijven.” Over dat laatste heeft Paulus trouwens ook het één en ander te zeggen:” Houd je bij je eigen partner” – zo zouden wij dat vertalen. Hij heeft het dan ook nog over moorden, stelen, willen hebben wat de ander heeft. Dat laatste is mogelijk erger dan wij denken. En wijd verbreid is het zeker: drijft onze economie er misschien op? In slaap sukkelen terwijl het heil dichtbij is en de dag nadert, dat is niet de bedoeling: word wakker en wandel in goede vorm, met het licht als wapenrusting! De rest, over de beest uithangen en ruzie maken, dat overdenkt u maar zelf. Het slotakkoord: Bekleed je met de Heer Jezus Christus – dat stelt al je begeerten in de schaduw!

Janna F. Postma