11 september 2016

13e zondag van de zomer 11 september 2016

De volgende zondag begint de Vredesweek, met het thema: Vrede verbindt. In de teksten van deze zondag wordt er ook geschreven over onvrede en vrede, verbindingen, die verbroken worden, maar ook weer hersteld.

 Ex. 32.7-14, Ps 51, Luc 15.1-10, 1. Tim1.12-17 

Inleiding.

In Exodus is het Mozes, de herder van zijn volk, die pleit bij God voor hun beider ‘schapen’ die verloren dreigen te gaan. God is woedend over het negatieve feest dat het volk viert voor hun gouden kalf, als gesneden beeld. Hij wil de banden met het volk verbreken. Mozes pleit voor herziening van Gods woede. Zo weet hij de verbinding te herstellen.

In Lucas 15 vertelt Jezus drie gelijkenissen/parabels tegen de ‘herders’ van Israël, de Farizeeën en de Schriftgeleerden. Het zou hun taak zijn het verlorene te zoeken. Zij doen het tegendeel door hun gedrag o.a. door (voor)oordelen te hebben ten aanzien van tollenaars en zondaars. En te schimpen op het feit dat Jezus toestaat om hen op te zoeken en naar hen te luisteren en zelfs met hen te eten. Jezus, illustreert hoe mensen, een herder( een man) en een vrouw, op zoek gaan naar wat verloren is. En als het gevonden is, de blijdschap delen met anderen in hun buurt. Een feest van oprechte liefde en vreugde voor wat verloren was en opnieuw verbonden.

Ex 32.7-14.

Context: In hoofdstuk 20 wordt de samenvatting van de Tora beschreven en toegelicht. In hoofdstuk 24, vindt de verbondsluiting plaats. Mozes krijgt de opdracht van God op de berg te komen om de bezegeling ervan in ontvangst te nemen. 24.8 meldt dat Mozes daar 40 dagen en nachten verbleef. Wat daarna beschreven wordt zijn de voorschriften die God geeft om een woning voor hem op aarde te maken. In hoofdstuk 32 wordt verteld dat het volk ongeduldig wordt. Wie is die God van deze berg, die hen met behulp van Mozes uit Egypte bevrijd heeft. Waar blijft die Mozes. Ze eisen van Aaron een god te maken met potentie, een stierkalf. Aaron zwicht voor hun aandringen. Maakt, met hun goud, een kalf. Waar brandoffers en vredesoffers voor worden gebracht en een uitbundig feest volgt. In 24.5 waren brandoffers en stieren offers gebracht als vredesoffer voor de Heer! Hoe snel kunnen mensen soms van gedachten en handelingen veranderen!

7-14.God ziet wat op aarde gebeurt. Hij is woedend , staakt zijn voorschriften en plannen voor zijn woningbouw op aarde. De tekst valt in drie stukjes uiteen, waarin Mozes verbindingen tracht te maken.

7.8: God beveelt Mozes af te dalen, omdat Mozes zijn volk dat hij uit Egypte geleid heeft zich, al zo snel, misdraagt. De woede van God uit zich in het taalgebruik. Jouw volk, (niet: mijn het volk) dat jij uit Egypte geleid heb, misdraagt zich! (NBG)/ het verdorven heeft (NBV). Mijn woede zal hen verdelgen. Mijn brandende toorn zal hun verteren. Daal af/ga terug. Weg wezen dus!. Onder zo’n volk wil ik niet wonen.

9-10:. God is klaar met zijn inspanningen voor dit hardnekkige volk. Dat zich inlaat met een hardnekkig stierkalf, als haar god. Mozes zelf is nog in zijn gratie: jij, u/jou zal ik maken tot een groot volk. Mozes zegt niet oké, daalt niet af, maar gaat een dialoog aan met God.

11-14 Hij komt voor het volk op, zoals Abraham voor Sodom. En herinnert God aan zijn belofte aan Abraham, Isaak en Israël (niet Jacob!).Uw eigen volk verdelgen, dat u met grote kracht /macht en met sterke hand hebt doen uittrekken? Wat zouden de Egyptenaren daar van vinden? Hij roept God op om berouw te hebben en zich te bekeren van zijn voornemen. En af te zien onheil over uw volk te brengen. Dan heeft God berouw over kwaad/onheil dat hij in petto had voor zijn volk. God wil toch weer verder met zijn volk dat dreigde verloren te gaan. Mozes heeft de verbinding tussen God en zijn volk hersteld.

Context:15-34.10

Dan pas gehoorzaamt Mozes aan Gods opdracht. Hij keert zich om en gaat de berg af. Hoe diplomatiek hij was in zijn pleidooi voor het volk bij God, zo woedend wordt hij, als hij het feestende volk ziet. Hij uit zijn woede door het stuk gooien van de stenen platen met de tekst van de 10 woorden. In het verloop van de teksten zien we dat de dialoog tussen Mozes en Aaron (op aarde) omgekeerd verloopt als de dialoog tussen Mozes en God. Bovendien dat Mozes het volk met geweld straft. In 34 10 gaat het opnieuw over het feit dat God een verbond wil sluiten met het volk en volgen er verdere voorschriften.

Het intermezzo verhaal over het Gouden Kalf zou kunnen verwijzen naar de Gouden klaveren dienst onder Jerobeam in het Noordrijk.

Stierkalf verering.

Het verhaal betreffende de verering van het ‘gouden kalf’ is terecht gekomen bij de hoofdstukken over de gave van de tien woorden en de verbondsluiting. Het illustreert hoe moeilijk het is de voorschriften van de Tora te houden. Een voortdurend proces om God te dienen, te midden van alle twijfel en onzekerheden en verleidingen in het leven van alle dag te midden van de volken.

Een stierkalf verering, het symbool van potentie en macht, vond in veel omringende volken plaats. Er vond een stierkalf verering plaats in de JHWH cultus van Bethel en Dan (Noordrijk), tijdens koning Jerobeam (1 kon 12, 26vv, Hos.13.2vv).

Ps 51 : David vraagt vergiffenis na zijn misstap met Batseba.

1. Tim.1.12-17.

Paulus heeft een andere verbinding gemaakt met Jezus, van vervolging naar vrede, zo schrijft hij aan Timoteüs. Hij vertrouwt hem toe ook de opdracht van Jezus door te geven. En de heilige geest die in hen woont te bewaren als het goede dat ook Timoteüs is toevertrouwd.

Luc 15.1-10,

Lucas 15 is eigenlijk een drieluik van gelijkenissen/ parabels als antwoord op het morren van Farizeeën en Schriftgeleerden. Zij morden onderling, omdat Jezus omging met tollenaars en zondaars en zelfs met hen at. Jezus, antwoordt met drie verhalen: het verloren schaap, de verloren munt en de jongste zoon. Verbroken verbindingen worden er weer hersteld. De nieuwe verbindingen worden feestelijk gevierd.

Lucas beschrijft: zoals deze vreugde op de aarde er ook vreugde in de hemel zal zijn, als verbroken verbindingen met God weer hersteld worden. In de Tenach gebeurde het herstel van verbroken verbindingen met het volk vele keren. God bleef als een herder, ook als mensen andere wegen gingen, dan Godsweg. Lucas beschrijft zijn evangelie als blijde boodschap, dat deze Jezus, de Messias is die, in de lijn van de profeten, de weg weer opnieuw voorgeleefd heeft. Ook in de gelezen gelijkenissen/ parabels laat hij zien dat: (voor)oordelen afstand, onvrede of zelfs een vijandige houding veroorzaken, tegenover anderen. Hoe mensen als beeld van God 'herder' voor elkaar kunnen zijn door te zoeken wat verloren dreigt te gaan. Door zijn leefwijze gaf hij voorbeelden dat alle mensen schepselen van God zijn, welke cultuur, ras, beroep, geaardheid of geloof zijn hebben

Lucas schrijft in zijn goede boodschap, dat als Jezus houding nagevolgd wordt, in een nieuwe - of hervonden praktijk van leven, er verbindingen gemaakt kunnen worden, die onderlinge vrede kunnen bevorderen. Het zal dan feest zijn, zowel op aarde als in de hemel.
Verbindingen maken door te luisteren naar onvrede, dialoog aan te gaan en samen te zoeken naar wat verloren dreigt te gaan. Dat draagt bij om wegen te banen naar vrede,

Na Jezus komst is het er nog niet veel beter op geworden. (Voor)oordelen hebben alle mensen, en afgoden verering overkomt, onbewust, iedereen. Er wordt vertrouwen gesteld in zaken/afgoden zoals: superioriteit van het blanke ras, het superioriteits-idee van de macht van het westen, de Markt, het consumisme, de wapenhandel. Het zijn symbolen van macht en potentie, die 'aanbeden worden' als het hoogste goed, als gouden kalveren die, noch door politici, noch door anderen, weerstaan worden. Rondom deze zaken wordt geofferd en feesten gevierd.

Allerlei zaken spelen een rol, waar geen overzicht op te krijgen is. Onbehagen in de samenleving kan verloren voelen tot gevolg hebben. Er is nationaal en internationaal individualisme en gebrek aan zingeving. Mensen worden bang voor de ander of zoeken zingeving in extreme opvattingen. Hetgeen zich kan uiten in: angsten en vooroordelen, ten aanzien van buitenlanders, vluchtelingen, economische en politieke ontwikkelingen of extremisme/ terrorisme. Sommige media en politieke partijen spelen op deze negatieve gevoelens in. Zij stellen oplossingen voor die niet reëel zijn zoals: grenzen sluiten, stimuleren nationale gevoelens. In Nederland en de wereld is er een veelvuldig toenamen van racisme, antisemitisme, anti-Islam, schending van oorlogsrecht, mensenrechten, mensenhandel etc. Bovendien wordt de kloof tussen rijk en arm, werkenden en werklozen steeds groter.

De andere kant is dat er zijn overal in de wereld, vrouwen en mannen zich inzetten om te zoeken wat verloren dreigt te gaan. Door contact te zoeken met mensen, wereldwijd maar ook dichtbij in eigen omgeving, die zich verloren voelen. Door contacten, door te luisteren is er pas een oordeel te vormen over wat mensen bezighoud. Als mensen buiten gesloten dreigen te worden dan moet samen verbindingen gezocht worden om tot andere verhoudingen te komen.

In veel geloofsgemeenschappen is de collectieve belangstelling voor politiek en sociale aanpak van maatschappelijke problemen getaand. Individuele leden zijn actief, maar niet altijd is er belangstelling voor hun ervaringen. Contacten met onbekenden worden niet in dank afgenomen. Want onbekend maakt onbemind. Verbindingen maken, door luisteren, gesprek en dialoog, opent de ogen voor de ander.

De man en vrouw die opzoek gingen naar wat verloren was, in de gelijkenissen/parabels, hielden hun vreugde/hun vredesgevoel over het gevondene niet voor zich zelf, maar deelden het met hun omgeving.

In onze geloofsgemeenschap kunnen we ons afvragen: hoe staan wij als gelovigen in het leven. Hoe trachten wij door onze levenswijzen, vanuit onze gaven en mogelijkheden mee te werken aan het zoeken wat verloren dreigt te gaan. Hoe maken we dat zichtbaar in de samenleving en door het te delen met elkaar, ook in de geloofsgemeenschap.

Als geloofsgemeenschap weten dat:

  • het anders kan, anders zou moeten,

  • bij verbindingen maken met 'vredes' intenties, het resultaat niet het eerste is dat telt,

  • het in eerste instantie gaat om het gevoel dat de ander krijgt als er aan haar/hem aandacht wordt besteed, men zich welkom voelt en er geluisterd wordt.

Feest in de hemel, daar weten we niets over zeggen. Wel kunnen we samen in onze geloofsgemeenschappen delen en vieren wat we met elkaar trachten te doen of na (moeten) te laten, met al onze tekortkomingen, gesterkt door de nagedachtenis aan Jezus door middel van het delen van brood en wijn. En bidden om kracht voor de wereld, onszelf en elkaar. We mogen dit doen in het krachtveld van de Geest, in Gods rijk, dat is en komende is.

Héleen Broekema

onderstaande gebedstekst kan gebruikt worden als inspiratie voor een gebed:

Wat zijn wij voor een mensen?

Wat hebben wij gedaan?

Wij waren niet zachtmoedig,

maar vol van toorn en strijdlust,

van een gelijk – willen - hebben zonder weerga,

en bezeten van de wens,

dat allen zouden moeten zijn als wij.

Heer, erbarm u en vergeef ons onze schuld.

 

In plaats van honger en dorst te lijden naar gerechtigheid,

hebben wij hele volken laten omkomen

in hun smachten naar gerechtigheid.

Heer, erbarm u en vergeef ons onze schuld.

 

Wij hebben niet de vrede gesticht,

maar oorlog gevoerd en vijandschap gekweekt,

waar broeder/(zuster)schap had kunnen wezen.

Heer, erbarm u en vergeef ons onze schuld.

 

Wij hebben onze vijanden niet liefgehad,

maar ze met haat vervolgd,

ze gefolterd en doodgeslagen.

Heer, erbarm u en vergeef ons onze schuld'.

….....

….....

Uit: Dorothee Sölle – Fulbert Steffensky, Politiek Avondgebed, Baarn 1969.

 

 

,