14 augustus 2016

9e van de zomer 14 augustus 2016

Enige gedachten bij Jer. 23.23-29, Ps 82, (Hebr 11.17-29), Luc 12.49-56 voor zondag 14 augustus 2016, de 9e van de zomer voor Kerk en Vrede.

Intro. Goden van macht, geld en wantrouwen lijken de aarde te regeren. Overal lijkt letterlijk en figuurlijk iedereen elkaar te bestrijden en niet meer te vertrouwen. Er zijn nog steeds mensen, die mensen die geen verweer hebben bijstaan. Dat wordt vaak niet in dank afgenomen door de machthebbers.

Inleiding: Met de komst van Jezus, lijkt de profetie, o.a. in Jeremia, van een nieuwe loot aan de stam van David vervuld. Alhoewel, de joden, ten tijde van Jezus, verwachten iemand op Davids troon, die hen zal verlossen van de Romeinen. Jezus doet dat niet. Hij laat zien wat gerechtigheid betekend als beeld van God. In eerste instantie, zegt Jezus, tegen zijn leerlingen, zal het zien van onrecht en het doen van gerechtigheid mij en jullie niet in dank worden afgenomen. Het zal verdeeldheid geven in opvattingen. Ik moet gedood worden. Dat zal de aanzet geven dat, als jullie mij navolgen, God in zijn koninkrijk dat is en komt zijn 'schapen' weer verzamelen zal.

Jer. 23.23-29. In de context wordt Jeremia (geboren + 650) opgeroepen door God als profeet voor en aan alle volken. Hij doet dit in de dagen van de koningen Josia, Jojakim en Sedekia tot aan de Babylonische ballingschap van Jeruzalem (Jer.1). In hoofdstuk 22 krijgt Jeremia de opdracht de koningen van Juda te waarschuwen voor het in handen vallen van koning van Babel. Hoofdstuk 23 begint met 'wee', een uitdrukking van droefenis vanwege het gedrag van deze herders, die het volk weiden. Zij hebben het volk laten dwalen. Zij zullen gestraft worden voor hun kwalijke praktijken, zo spreekt de Heer. Wat er nog aan schapen over is zal God zelf bijeenroepen, hen verzamelen en terugbrengen naar vruchtbare weiden. En leiders over hen aanstellen die hen zullen hoeden en gerechtigheid handhaven. Bovendien zal er een rechtmatige telg uit de stam van David ontspruiten. Zijn naam zal zijn: 'De Heer is onze gerechtigheid'. Ook de profeten zijn ontrouw en de priesters verdorven door: overspel, leugen op leugen, het geven van valse hoop. Zelfs het land getuigd ervan door onvruchtbaarheid. De Heer van de hemelse machten zal een oordeel over hen uitspreken, omdat ze niet naar hem luisteren.

23-29 De Godsspraak gaat verder. Ik ben nabij en niet van ver, en zie hen overal. Ik heb de leugens van de profeten gehoord. Zij laten door hun dromen, mijn naam vergeten, zoals hun voorouders mijn naam door Baäl vergaten. Maar wie mijn woorden kent geeft ze betrouwbaar/ naar waarheid weer. Wat heeft stro met graan gemeen? Is mijn woord niet als een vuur, als een hamer die een rots verbrijzelt?

30. Ik zal ze straffen.... samen met hun hele familie.

Ps 82, God, te midden van de Goden, klaagt hen aan vanwege hun onrecht dat zij op aarde doen.

Ten tijde van Jeremia en Jezus was het niet anders. De Romeinen regeerde met geweld. Zij hadden ook tempels gebouwd waar zijn hun goden vereerden.

Hebr 11.17-29: Door het geloof.....,

 

Luc 12.49-56. 

Context: Jezus is op weg naar Jeruzalem. Er vindt een confrontatie plaats met Farizeeën en Schriftgeleerden. Daarna zegt Jezus tegen de menigte: 'hoedt jullie voor het zuurdesem/ de huichelarij van de Farizeeën. Zijn vrienden bemoedigd hij:'Wees bang voor hen die niet alleen doden, maar ook de macht hebben in de Gehenna/hel te werpen, door hun valse leer. Wie mij verloochend bij de mensen, zal verloochenend worden bij de engelen van God. Dan volgt de gelijkenis van de rijke dwaas, die grotere schuren ging bouwen, maar stierf voor hij er baat bij had. Zoek liever het koninkrijk van God dan wereldse weelde. Verzamel een geldbuidel die niet verslijt voor een schat in de hemel. Houdt je lampen brandende, zodat de heer/ de mensenzoon als hij terugkomt, op een onbekend tijdstip, zijn knechten wakend aantreft. Petrus stelt een vraag of Jezus zijn gelijkenis bedoelt is voor zijn leerlingen of voor iedereen. Jezus antwoord met het verhaal van de betrouwbare rentmeester. De onbetrouwbare rentmeester zal op de dag van de komst van de heer gestraft worden. Wie niet op de hoogte is van wat de heer wil, zal minder gestraft worden. Hoe meer iemand is toevertrouwd, des te meer zal van hem worden gevraagd.

49-56. Jezus preekt dat hij gekomen is om het koninkrijk van God aan te kondigen, dat nabij is. Ter illustratie vertelt Jezus gelijkenissen waarin hij de rol van zijn Vader illustreert. Het is een antwoord aan de leerlingen, dit lijkt diepergaand, dan de gelijkenissen/ parabels die hij aan de menigte vertelde. Jezus bereidt zijn leerlingen voor op zijn komende lijden en kruisdood.

49. Jezus zegt : 'Ik ben gekomen om op aarde vuur te ontsteken en wat zou ik graag willen dat het al brandde. Vuur wordt veelal geassocieerd met vernietiging of geweld. In de Tenach zijn veel passages die vuur associëren met God, zijn wezen en zijn nabijheid. Het vuur dat Jezus komt ontsteken is voor de goede verstaander dan ook geen ramp, maar het vuur van de heilige Geest. Lucas beschrijft dat in Hand.1. Verandering in mentaliteit, inzien dat er andere mogelijkheden zijn in tijden van onrecht en geweld. Om het vuur van liefde en gerechtigheid, als beeld van God, weer te ontsteken op aarde. Dat is het doel waarvoor hij gekomen is.

Er zijn ook verhalen in de Tenach waar vijanden en vreemde goden met vuur/ geweld bestreden worden, met als motief: ten behoeve van de enige ware God.

50.Ik moet een doop ondergaan en ik wordt hevig gekweld/ het houdt mij erg bezig, zolang die niet volbracht is. Jezus is gedoopt met water, maar de geest heeft hem aangewezen als geliefde zoon. Luc. 3.22). Zijn optreden en opvattingen , alg gevolg van deze taak, zijn ongewenst bij de heersende machten. Hij zal zijn keuze, volgens zijn doop opdracht te leven, met een politieke dood moeten bekopen. Het vuur kon pas goed bij de leerlingen ontbranden door hun opstandingservaring. Zonder vuur door Gods Geest, kan er geen vredige samenleving ontstaan op aarde. Met het vuur van de geest, kan er waakzaamheid zijn die de lampen doet branden en licht laat schijnen over recht en onrecht, op zoek naar andere mogelijkheden.

51.Denken jullie dat ik gekomen ben om vrede te brengen? Dat is niet het geval. Ik kom verdeeldheid brengen. Evenals in de tijd van Jeremia is het in de tijd dat Jezus op aarde rondging roerig. Er waren allerlei groeperingen voor en tegen de Romeinen die elkaar met geweld te lijf gingen. Bovendien waren er allerlei mensen die zich voor profeten of messiassen uitgaven. Ze deden ook wonderen en beloofde mensen te verlossen van de Romeinen. Jezus geeft aan dat hij daarvoor niet gekomen is. Het gevolg van zijn missie zal voor de mensen die zijn weg kiezen er één zijn van verdeeldheid in families. Verdeeldheid, niet vanwege een straf van God, maar vanwege opvattingen over de te volgen vredes weg, naar Jezus voorbeeld, en de risico's daarbij. Zijn vredes weg volgen is een daadwerkelijke keuze. Van geloofskeuzes, door mensen die anders handelen dan de heersende opvattingen, vanuit hun geloof, worden in de Hebreeën 11 ook verschillende voorbeelden gegeven.

Keuzes die mensen maken, op grond van hun geloof, kunnen zeer verschillend zijn. Het kan in onze tijd ook verdeeldheid brengen in families. Velen hebben littekens van verschillende kerkscheuringen of conflicten met priester en bisschoppen. Het kan ook dialoog opleveren. Een illustratie daarvan is de verhouding tussen een oud-IKON-pastor met pacifistische opvattingen en zijn dochter die kiest voor het leger en vredes missies. (Zie de Vredesspiraal het kwartaal blad van Kerk en Vrede no 2, 2016 of http://www.ikonrtv.nl/daw/index.asp?UntEntityld=391).

54-59. Jezus richt zich weer tot de menigte met een voorbeeld uit de natuur dat iedereen herkent. Hij verbaast zich erover dat de menigte niet zelf bepaald wat juist / rechtvaardig is maar zich laten leiden door tegenstanders waar ze niet tegen op kunnen, waardoor ze hun ondergang tegemoet gaan. In plaats dat zij met hen praten, voordat de (gerechtelijke) overheid over hen beslist.

Keuzes vandaag.

Tegenover politieke beslissingen nu zijn veel onmacht gevoelens en meningsverschillen, in het groot en in het klein. We zien het dagelijks in de media. Welke keuzen worden gemaakt en wat vinden we er zelf van. Hoe werken we aan het tot stand komen van onze keuzes en wat doen we ermee als gelovigen.

Wereldmachten maken keuzes, die ten goede of ten kwade uitwerken. In de dagen die achter ons liggen is er weer stilgestaan bij de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki. En de doffe ellende die dat voor vele overlevenden en hun kinderen nog met hen meebrengt, zowel medisch als psychisch. Elke dag worden we geconfronteerd met crisissen en vluchtelingenstromen als gevolg van de ellende Afrika, Latijns-Amerika en de oorlog in het Midden-Oosten o.a. als gevolg van oorlogsbesluiten na 9/11. Maar ook al als gevolg van verdragen aan het begin van de twintigste eeuw, die grenslijnen hebben getrokken om koloniën te verdelen tussen Europese staten, dwars door stamverbanden heen.

Morgen is het Maria Hemelvaart (RK), dan wordt het 'Magnificat' gelezen. En liederen van hoop, zoals we die ook kennen van Mirjam, Debora en Hanna keren steeds weer terug kunnen ook ons bemoedigen, dat uiteindelijk het weer anders zou kunnen worden op aarde. De navolgers van Jezus dachten dat hij spoedig zou terugkomen. De geschiedenis laat zien dat de ene machthebber de andere opvolgt als zij van hun troon gestoten worden door revolutie of oorlog. Toch blijven er mensen die weten dat dit niet een oplossing is voor een wereld waar allen tot hun recht zullen komen. Deze 'zachte krachten' die opstaan en vanuit liefde en hun geloof of levensfilosofie zich inzetten vanuit eigen gave en mogelijkheden om te trachten aan te geven dat er ook andere mogelijkheden zijn dan wapengekletter en geweld om te komen tot een samenleving waar:

  • kleinen verheven worden, hongerige overleven met gaven, rijke met lege handen worden weggestuurd,
  • grenzen niet gesloten worden vanwege economische motieven of angst voor de Islam,
  • vluchtelingen menswaardig opgevangen worden,
  • mensen weten en aangeven dat het anders zal moeten en anders zou kunnen, naar hen geluisterd wordt.

Eigen mening vormen en inzetten voor recht en gerechtigheid is niet alleen te doen. Mensen hebben daarvoor elkaar nodig, ook al zijn er tegenovergestelde meningen. Geloofsgemeenschappen kunnen met elkaar zoeken om wegen te vinden in eigen context. Zij zijn een georganiseerde groepering. Zij hebben ook de mogelijkheid met anderen contact te maken en samenwerking te stimuleren. Of zich bij andere initiatieven aan te sluiten. 

Héleen Broekema 

Ps 82 vrij. 

In de vergaderzaal der goden

opgestaan

oog in oog met de opperwezens

staat hij, die Ene

en spreekt.

 

Hoor zijn aanklacht:

 

Hoe lang nog het recht geloochend,

Ploert en Schender begunstigd?

Doe recht de minste, het weeskind,

de arme, beroofde, vernederde.

Red hen die gen verweer hebben,

doe hen ontkomen

aan de hand van de schenders. ,

 

Zij willen niet weten, niet zien

in duisternis gaan zij hun gang.

Op haar grondvesten

wankelt de aarde.

 

Wel heb ik gesproken,

zegt hij, die Ene:

godheden zijt gij,

zonen, gij allen, van God in de hoge,

maar sterven zult gij,

vallen, zoals koningen vallen.

 

Sta op, richt de aarde, Gij,

Want u komen toe alle volken.

 

Huub Oosterhuis