8 mei 2016

7e zondag van Pasen 8 mei 2016

Enige gedachten bij: 1.Sam.12, 19b-24, Joh.14.15-21, Ps 31.1-9, Openb.22,12-21 voor zondag 8 mei 2016, 7e van Pasen, Exaudi.

Leader: Dit jaar vallen Hemelvaartsdag en bevrijdingsdag samen. Jezus heeft de wereld verlaten. Zijn leerlingen hebben van hem geleerd hoe zijn werk voort te zetten, door bevrijdend liefdevol te handelen in een samenleving daar waar onrecht de kop op steekt.

Inleiding: Samuel trekt zich als Richter/Rechter terug. Hij heeft, door de eis van het volk, Saul als koning gezalfd. Hij spreekt het volk toe, God niet uit het oog te verliezen en geen kwade dingen te doen. Want dat zal slechte politieke gevolgen hebben. Hij blijft bij het volk om voor hen te bidden en het rechte pad te wijzen.
Het gaat hier om: Samuel – Volk – zichtbare koning i.p.v. God als koning. Samuel blijft bij het volk aanwezig, alleen in een andere rol.

Jezus zegt toe zijn leerlingen niet als wezen achter te laten. Hij beloofd hen, de Vader te vragen, een pleitbezorger te sturen. Zodat zij, als zijn kinderen, zijn werk kunnen voortzetten, en meer dan dat. De voorwaarde is dat zij de geboden behouden, zoals hij hen heeft voorgeleefd. Dit alles vanuit liefde voor hem en liefde voor elkaar. Hier gaat het om: Jezus – leerlingen – God. Jezus gaat weg. De leerlingen moeten zelfstandig verder in het krachtveld van de geest, volgens Jezus voorbeeld

1.Sam.12, 19b-24,

Context: Het volk eiste, zoals de omringende volken, een mens, in plaats van God, als koning.
Nu Samuël Saul tot koning heeft gezalfd, trekt hij zich terug als Richter, met een verschonende afscheidstoespraak : Heb ik ooit …. Het volk antwoord, dat hem niets te verwijten valt. Dan volgt er voor het volk een geschiedenis overzicht, van de weldaden van God, vanaf Mozes en Aaron en de dwalingen van het volk t.o.z.v. De Heer, hun God en de wijze waarop het volk nu een koning eiste. De Heer heeft aan deze eis voldaan. Blijf dus ook de Heer gehoorzamen, want anders....Dan mag het volk getuige zijn van een wonder in de tijd van de tarwe oogst, een tijd van droogte om te oogsten. Maar nu zal het gaan regenen en onweren. Zo zal de Heer zijn ongenoegen doen blijken.

19b. Het volk wordt angstig en vraagt Samuël voor hen te bidden. Zij realiseren zich wat zij in de geschiedenis al fout gedaan hebben en daarbij nu ook nog gevraagd hebben om een koning. Angst is niet nodig, zegt Samuël. Van belang is, dat u en ik, trouw blijven en niet dwalen. God zal, terwille van zijn naam, u niet in de steek laten. Hij heeft u als volk gekozen. Ik zal niet ophouden u het rechte pad te wijzen en voor u te bidden.

Context: Als u volhard in het kwaad zal het met u en de koning gedaan zijn. Dan volgt een verhaal over een botsing tussen Samuël en Saul.

Ps 31.1-9: God is mijn toevlucht.

Openb. 22,12-21.

Einde van het visioen betreffende het einde van de tijd. Ik kom spoedig met het loon, voor wie ik aantref, naar zijn daden......Hoop van Johannes voor de toekomst van wie Jezus' leven voortzetten, al is gevangenis/ verbanning daarvan een onderdeel.

Joh.14.15-21,

Context: Jezus heeft, als een dienstknecht ,de voeten van zijn leerlingen gewassen, voor hij met hen de Pesach maaltijd gaat vieren. Als Judas de maaltijd verlaten heeft, spreekt Jezus met zijn leerlingen. Hij bereid hen voor op zijn vertrek naar zijn Vader en geeft hen een nieuw gebod: heb elkaar lief, zoals ik jullie heb liefgehad. Aan jullie liefde voor elkaar zullen de mensen zien dat jullie mijn leerlingen zijn. Vooral Petrus geeft aan trouw te willen zijn aan Jezus. Jezus zegt dat Petrus hem, voor de haan kraait 3x zal verloochenen. Jezus moedigt hun aan te blijven vertrouwen op God en op hem. Hij zal een plaats gereedmaken en terug komen om hen te halen, naar waar hij is. Jezus verondersteld dat de leerlingen zijn weg kennen. Tomas, zegt dat niet te weten. Jezus antwoord: ik ben de weg, de waarheid en het leven, niemand kan tot de Vader komen dan door mij. Filippus wil de Vader zien. Jezus antwoord dat wie hem kent, de Vader kent. Hij is de stem van de Vader. Jezus verzekert hen, dat wie op hem vertrouwt, hetzelfde zal kunnen doen als hij en zelfs meer dan dat.

15-21. Een gedeelte van de Afscheidstoespraak.

Liefde voor Jezus kunnen de leerlingen tonen, door zijn geboden te onderhouden. Dan zal Jezus de Vader vragen/bidden een andere pleitbezorger te zenden, die altijd bij heb zal zijn: de Geest van de waarheid. Deze is niet voor de wereld, want die zal hem niet herkennen. Jullie wel, want hij woont in jullie en zal in jullie blijven. Zo laat ik jullie niet als wezen achter, ik kom bij jullie terug en leef in jullie voort. Dat ziet de wereld niet. Dan zullen jullie begrijpen, dat ik in mijn Vader ben, dat jullie in mij zijn en dat ik in jullie ben. Wie mijn geboden kent en zich er aan houdt, heeft mij lief, wie mij liefheeft zal de liefde van de mijn Vader en mij ontvangen, en ik zal mij aan hen bekend maken.

Context: Gevolgen van wie Jezus lief heeft en niet lief heeft. De pleitbezorger, de heilige Geest zal later alles duidelijk maken en alles in herinnering brengen wat ik tegen jullie gezegd heb. Jezus laat een vrede na, die de wereld niet kan geven. Verlies de moed niet. Het alles is opdracht van de Vader. Daarna verlaat Jezus met zijn leerlingen de plaats waar zij aten. Er volgen dan nog meer uiteenzettingen in hoofdstuk 15 -17. In hoofdstuk 18 wordt de gevangen neming beschreven.

Wezen

Wezen in onze tijd klinkt anders. Wezen en weduwe waren meestal mensen, zonder Vader of man. Het kunnen ook mensen zijn die door de maatschappij met de nek worden aangekeken, o.a. door vooroordelen, negatie of schending van mensenrechten. Zij verkeerden vaak in armoedige of eenzame omstandigheden. Een joodse leefregel was, evenals bij de moslims nu nog, er naar om te zien en bijstand te verlenen. Ook was dat zo bij Christenen, de armen zorg, sinds de bijstandswet is daar verandering in gekomen en gaat het nu o.a. meer om bijzondere zorg of budgettering. Van belang blijft om een stem te verheffen waar onrecht geschied of mensen, van welke godsdienst/ opvattingen, uit welk land dan ook, in de knel dreigen te komen materieel of immaterieel.

Mijn geboden onderhouden.

Voor het verloop van de lezing is de context van groot belang. De gelezen toespraken, zijn onderdelen van veel grotere verhalen.

De afscheidstoespraak van Samuel is, in de tijd van de tarwe oogst, een verschonende belerende toespraak, die gepaard gaat met een 'bestraffend' wonder. Waardoor het volk angstig wordt. Dat is niet nodig als zij trouw blijven, dan zal God hen niet in de steek laten terwille van zijn Naam. Maar anders...!

Het laatste gesprek van Jezus met zijn 11 leerlingen, zoals Johannes dat beschrijft, is ondersteunend, troostend. Jezus zal nog maar een korte tijd bij hen zijn. Jezus zegt tegen zijn leerlingen: Mijn Vader heeft mij lief. Ik heb jullie lief, heb elkaar lief en houdt de geboden, zoals ik die jullie voorgeleefd heb. Liefde tot mij en tot elkaar, zal zich uiten in het onderhouden van de geboden. De 10 woorden voor bevrijdend handelen van bevrijde mensen.

Aan die houding zal de wereld leren kennen, wat de wereld nog niet kent. De vrede, de bevrijding, de solidariteit, de compassie. Dit zijn andere mogelijkheden om met mensen om te gaan. Jezus heeft hen leren zien, dat ook zij anders kunnen handelen dan de heersende opvattingen doen geloven. De heersende opvattingen gaan vaak ten koste van mensen die niet geheel overeenkomen met deze opvattingen.

Daartoe zullen de leerlingen kracht ontvangen, omdat Jezus zijn Vader zal vragen hen een pleitbezorger te zenden, die hen zal helpen te herinneren wat zij geleerd hebben, zodat zij dat kunnen doorgeven. En zodoende de waarheid aan het licht brengen. Door op te staan en mensen te doen opstaan om met hen levend leven te bewerkstelligen.

Het verhaal van Jezus afscheid speelt in de tijd van de gersten oogst. Na het verhaal van de Hemelvaart, volgt Pinksteren het eind van de tarwe oogst en de eerste vruchten van het veld. De leerlingen, als eerste vruchten, hebben de opdracht van Jezus gekregen en zij zijn bereid zijn voorbeelden te verspreiden in woord en daad. Zij worden niet als wezen aan zich zelf overgelaten, maar ontvangen hiervoor de heilige geest. In dat krachtveld mogen zijn leerlingen bevrijdend trachten werken, tot op heden. Zo geeft Gods koninkrijk, dat is en komende is, hoop op een nieuwe wereld.

Wie in het spoor van God en Jezus wil trachten te leven, zal o.a. niet stelen en de vreemdeling in zijn omgeving bijstaan, niet moorden, niet doden ook niet maatschappelijk. Als mensen angstig zijn wordt een zondebok gezocht. Kwaad en geweld woekeren voort. Als mensen vernederd worden kunnen ze door die pijn verharden, maar ook veranderen. Liefde vergeeft, liefde kan, zoals water, stenen breken.

 

Er is een prachtig lied van ,Michele Najlis met als titel: Het water zal stenen breken. Het begint met: Wanneer alles diep van binnen pijn doet …. en heeft als refrein:

Ga dan als een zalm tegen de stroom in
met alle razernij van je woede.
Wanhoop niet.
het water zal stenen breken.

(de muziek is van Tom Löwenthal).

Héleen Broekema (TWG)