9 november 2014

8e zondag van de herfst 9 november 2014,

Mensen hebben verschillende rollen, daarin zijn altijd tegenstrijdigheden. Op veel zaken is er weinig invloed mogelijk. Toch is de vraag: Welke keuzes maken mensen en geloofsgemeenschappen om hun talenten in te zetten? Voor eigen gewin of voor bevordering van gerechtigheid en vrede in een levenslang proces van waakzaamheid en inzet.

Inleiding:  Deze zondag wordt waarschijnlijk in veel geloofsgemeenschappen aandacht besteed aan ‘dankdag voor gewas en arbeid’. De lezingen dagen uit tot dankbaarheid en bezinning. Bezinning met betrekking tot de vraag: wat kunnen we doen om onze talenten in te zetten om gerechtigheid en vrede te bevorderen.

Jesaja 48.17-24 roept op Babylon en zijn gewoonten te verlaten en de weg van de Heer te volgen. Op te staan en terug te gaan naar Jeruzalem. Dit kan letterlijk en figuurlijk worden opgevat. In ieder geval gaat het om de bepaling bij de oproep van God terug te gaan naar de roots van het geloof en die in praktijk te brengen.

Zo ook in het verhaal over de toevertrouwde talenten.

Matteüs 25.14-30 M.schrijft aan een groep christenen na de val van Jeruzalem. Zij verwachten het einde der tijden, de spoedig terugkomst van Jezus. Na Jezus intocht in Jeruzalem, vertelt hij een aantal gelijkenissen/parabels, daarin worden varianten beschreven m.b.t. de praktijk van de gelovigen in de tijd van het wachten op de terugkomst van Jezus. Met als perspectief wat er zal gebeuren bij de beoordeling van God op hun gedrag, als het zover is.

Vanuit de gelezen teksten zou te formuleren zijn: Een geloofsgemeenschap die haar inzet motiveert als een (pelgrims) proces door: 'uit te trekken uit Babylon op weg naar Jeruzalem'. Haar talenten gebruiken zaaiend (mat. 13.1-24) en werkend (mat. 20.1-16) Licht laten schijnen in de wereld, niet om zichzelf op de borst te slaan, maar om zo haar taak in de wereld op zich te nemen. (Mat. 5-6) De tafelgemeenschap van de Heer sterkt om te mogen en kunnen werken en daardoor tot zegen te zijn. Dit mag zij doen in het krachtveld van de Geest in het Rijk van God, dat is en komende is.

Jes. 48.17-21, De bevrijder, de Heer spreekt, dat het onderricht, de geboden in het eigen belang van het volk zijn. Daar heb je zelf baat bij. Ga dus weg uit Babel. Het gevolg van deze praktijk zal zijn: weer gerechtigheid en vrede te kennen. Zij moeten dit niet voor zichzelf houden, maar laten weten dat de Heer zijn volk vrijkoopt en voert door, een vruchtbare woestijn.(-->ex 17.6, num 20.11).

Mat. 25.14-30  In de context het verhaal van de dwaze en wijze meisjes, die wachten op hun bruidegom. En het verhaal van de komst van de mensenzoon, die beoordeelt wat er gedaan is aan het bevorderen van gerechtigheid en vrede t.o.z.v. de naaste: de 'werken van barmhartigheid'. Waakzaamheid en inzet in het voetspoor van Jezus.

In 14-30 het verhaal van de man die op reis ging en zijn dienaren het geld dat hij bezat in beheer gaf, de één 5, de ander 2, de ander één. De e eerste twee gaan er mee aan de slag. De laatste is angstig, omdat zijn heer streng is en verstopt het geld. Bij de beoordeling wordt ook hier, zoals in mat. 22, scheiding gemaakt tussen de tafel van de heer en de verwerping. Het lijkt hier te gaan over individuele personen, maar ook over de houding van de gemeenten. Zij hebben, elk in verschillende situaties Jezus leren kennen, waren blind en hebben het Licht gezien. Licht dat zij niet onder de korenmaat moeten verbergen, maar laten schijnen, gerechtigheid beoefenen, als beelden van God. (mat. 5-6). Angst is een slechte raadgever. De mens met het ene talent begroef het uit angst voor zijn heer. Uitlenen aan een vreemdeling was mogelijk geweest. Uitlenen aan aan joden voor rente was voor joden verboden (ex.22.24, deut 23,21, 15,6).

De terugkomst van Jezus is nog uitgebleven. Zijn leerlingen zijn geroepen anders te leven dan de omgeving. Want de koninkrijk-teksten slaan op wat er gedaan moet worden in de wereld: Godszaak is de zaak, de opdracht, van mensen. Het zijn nu spannende tijden in de wereld. Oorlogen en geruchten van oorlogen. In Nederland zijn er oplopende onderlinge spanningen tussen verschillende bevolkingsgroepen. Angsten worden aangewakkerd. Hoe gaan christenen om met hun gegeven talenten?

Ps 70: een smeekgebed om Gods hulp voor ons 'zwakke' mensen. Maar gesterkt als we ons gesteund voelen te werken in opdracht van God.

Talenten: Wat zijn talenten:
1.(Bij de oude grieken) een bepaald gewicht en een geldsom (de waarde van het gewicht in zilver).In het oude Israël vermoedelijk 34 kg in de romeinse tijd 41 kg. In de bijbel wordt er op verschillende plaatsen over geschreven: Uit een talent louter Goud maken o.a.ex25.39, 37,24. ex.38 over verhouding van de talenten tot zilver.
2.Een gave (door God geschonken) met betrekking tot het gebruik wat men ervan maakt Het gaat dan om: natuurlijke begaafdheid, bekwaamheid tot enige kunst of werkzaamheid; kundigheid.

Hoe zouden christenen met hun talenten kunnen omgaan?

Ieder mens als beeld van God heeft gaven. Al lijken deze soms zo nihil bij sommige gehandicapte mensen. En toch zijn ook zij niet voor niets op de wereld. God heeft vele namen en vele mensbeelden. Het gaat erom hoe mensen met dat wat zij meegekregen hebben aan gaven en mogelijkheden in de praktijk omgaan, zowel individueel als als groep.

Al op school worden leerlingen gestimuleerd hun gaven zo goed mogelijk te gebruiken. Het doel is zo goed mogelijk te presteren. goede cijfers halen, snel carrière maken. En genieten van de resultaten, die liefst veel geld op brengen. Onze samenleving zit in de tang van globalisering, individualisering en neoliberalisme. Egoïsme en de homo economicus vieren hoogtij. De westerse landen willen bepalen wat goed is voor de overige. Investeringen in landen in ontwikkeling vloeien terug naar het westen. Mensen leven en werken in veel landen in een systeem dat veel weg heeft van moderne slavernij. Geld, energie bronnen en macht moeten verdedigd worden als zij bedreigd worden, verdedigd met concurrentie, uitbuiting en geweld.

Er zijn ook andere manieren om te trachten gaven en mogelijkheden aan te wenden ten behoeve van anderen, dichtbij en verder weg om voor zoverre dat in het vermogen ligt, talenten te gebruiken, om mensen tot hun recht te laten komen.

In zowel het eerste als het tweede testament zijn er veel verhalen dat het anders kan, anders zou moeten. In de context van de lezingen ging het om waakzaamheid en inzet.

Wegen zoeken om bestaande toestanden te veranderen, daarvoor is een lange adem nodig. Mensen kunnen dat niet alleen. Geloofsgemeenschappen zijn bestaande groepen, waar bezinning plaats kan vinden. Voor inzicht is bezinning nodig, die tot bewustwording leidt. Van daaruit kunnen mensen keuzes maken om aan veranderingen mee te werken.

Zich bezinnen, analyseren en andere mogelijkheden zoeken is tijdrovend en vaak teleurstellend. De resultaten zijn vaak zichtbaar op zeer lange termijn.

Haalt het wat uit?

En toch... kijk eens in de geschiedenis van vele van onze eigen generaties.

Sinds de club van Rome (1968) is er een langzaam proces gaande, zowel binnen als buiten geloofsgemeenschappen. Vaak ook eerst van buiten komend en langzaam ook door geloofsgemeenschappen geïntegreerd en dan weer door geloofsgemeenschappen samen met anderen aan gewerkt in de samenleving. Denk bijvoorbeeld aan de moeizame introductie van de Max Havelaar koffie in de kerken en de andere fair trade produkten, terwijl er nu faire trade gemeenten zijn. Oiko-Credit startte vanuit de WereldRaad van Kerken en nu zijn er verschillende micro credit acties. Waarbij koningin Maxima nu als promotor optreedt. De acties tegen de kernwapens en nu het burgerinitiatief van Pax om dit onderwerp, na zoveel verloren processen, toch weer op de agenda van de kamer te krijgen, gezien de taken van de JSF in de toekomst. Acties, die vaak beginnen in geloofsgemeenschappen en kleine groepen, initiatieven die de duurzaamheid, gerechtigheid en vrede willen bevorderen. 

Iedereen heeft verschillende sociale rollen. Een omgeving vraagt om verschillende inzet, op het werk, in het gezin – soms heel intensief door de gezinssituatie of mantelzorg –, in de sportclub, in de organisatie die zich inzet voor een goed doel, of in de geloofsgemeenschap. In sociale verbanden worden mensen gevormd en zoeken ze op wat hun aanspreekt. In de ene rol kunnen mensen hun talenten verstoppen, terwijl ze in een andere rol ze gebruiken, niet alleen voor zichzelf, maar ook voor en met anderen. Dat levert tegenstrijdigheden in de rol van één persoon op. Privé kiezen mensen zoveel mogelijk duurzaam te leven en de ander tot zijn/haar recht te doen komen. Toch blijft iedereen ook een onderdeel van beslissingen waar de meerderheid het mee eens lijkt te zijn, zowel in een groep, als in de democratische politiek.

Er is heel wat aan de hand in de wereld.

De wereld vandaag is een dorp geworden. In Nederland wonen 'naasten' uit meer dan 180 nationaliteiten afkomstig. 'Vreemdelingen' worden vaak gezien als spelbreker. De wens wordt geuit, dat deze zo spoedig mogelijk ons land zullen verlaten. De andere kant is dat er handig gebruik van gemaakt wordt, door deze voor een hongerloon te laten werken. Dit betreft zowel Nederland al elders. Bij sommige mensen wekken ze angst op met hun gewoonten of door de 'bedreiging' van hun baan.

Gelovigen kunnen zich inzetten in hun eigen gemeenschap. Daarnaast Licht laten schijnen onder de mensen. Dat is een opdracht van Jezus aan zijn leerlingen. Dat wil zeggen contacten zoeken met anderen buiten de geloofsgemeenschap. Gaven en mogelijkheden inzetten om alle mensen, in hun waarde de laten, door te luisteren en trachten te begrijpen wat hen motiveert. Waarom zijn er angsten, praten mensen die elkaar aan door vooroordelen, worden ze bevordert door het nieuws, is er armoede, zijn er schulden, is er werkloosheid of dreigt dat. Is men illegaal en/of dakloos.......

Stop feiten en meningen niet onder de grond. Kijk samen wat reëel en irreëel is en wat er aan gedaan zou kunnen worden. Veranderingen kunnen geloofsgemeenschappen in deze tijd niet meer in hun eentje bewerkstelligen Daarom is het van belang contacten te zoeken met andere mensen of instellingen. Zo kan er samen gezocht worden naar de mogelijkheid om samen te werken aan goede leefomstandigheden in buurt, wijk of elders. Door elkaar te ontmoeten leren mensen elkaar kennen: onbekend maakt onbemind. Een unieke kans voor een een nieuw project zou bijvoorbeeld een nieuwe AZC kunnen zijn,. Te beginnen met 'er te zijn' voor deze vluchtelingen, ook al verstaat men elkaars taal niet.

De missionaire taak van geloofsgemeenschappen is vaak onzichtbaar. Van belang is het naar buitentreden en samenwerken met anderen. Heel veel mensen zetten zich in voor gerechtigheid en vrede. Zij onderbouwen hun motivatie niet meer vanuit een geloofsstandpunt, maar ijveren wel voor meer humaniteit.

Talenten gebruiken is als zaad dat gezaaid wordt. Waar het terecht komt is vaak onzeker. De opbrengst is vaak niet waar te nemen. Het valt tussen doornen en distels. Maar af en toe, op lange termijn, is er resultaat zichtbaar. Al is dat soms een topje van de ijsberg.

Héleen Broekema (TWG). 15.10.2014.

Tegenstrijdigheid van onze rollen.

Ik ben een ééndagsvlieg, die over het wateroppervlak
van de rivier glijdt.
En ook ben ik de vogel,
die neer duikt om hem te snappen.

Ik ben de kikker, die genoeglijk
in het heldere water van een vijver zwemt.
En ik ben de ringslang, die in de stilte
de kikker oppeuzelt.

Ik ben het kind uit Uganda, slechts huid en botten,
met beentjes, zo dun als bamboestokken;
en ik ben de wapenhandelaar
die dodelijke wapens
aan Uganda verkoopt.
 

Ik ben het twaalfjarige meisje,
vluchtelinge in een kleine boot,
dat door piraten werd verkracht
en nog slechts de dood zoekt in de oceaan;
en ik ben ook de piraat –
 

mijn hart is nog niet in staat
om een oordeel te vellen en lief te hebben.

Thich Nath Hahn (Vietnamees Boeddhist, strijder voor mensenrechten, vrede en gerechtigheid.)