12 oktober 2014

4e zondag van de herfst 12 oktober 2014

God nodigt alle mensen aan de tafel van zijn Zoon. Wat de mensen, die de uitnodiging aannemen, in hun levenspraktijk doen, blijft hun verantwoordelijkheid. Het is de taak van de geloofsgemeenschap elkaar toe te rusten om handen en voeten van God te leren zijn in de wereld.

Inleiding

Joden hadden en hebben een verwachting dat in de toekomst, als uit alle volken het volk weer verzameld zal zijn op de berg Sion, de tempelberg, de Messias zal komen. ( zionisme).Voor Christenen is de Messias gekomen. Zij verwachten de terugkomst van Jezus. Na Jezus' Hemelvaart verwachtte men deze spoedig. Dit in aansluiting aan de teksten o.a. uit Jesaja. 25. Matteüs schrijft zijn evangelie waarschijnlijk kort na de val van Jeruzalem, om de eerste (vervolgde) Christenen uit de Joden een hart onder de riem te steken, dat Jezus echt de beloofde Messias was. Hij deed dit met veel verwijzingen naar het eerste testament. Dat kende ze immers. Dat was voor hen de enige referentie aan de verhalen van God als bevrijdende liefdevolle Almachtige God, die nu zijn belofte vervuld had, door zijn zoon te zenden. Deze verhalen uit de traditie kon men ook doorvertellen aan hen die zich, uit de volken, bij hen aansloten. In de tijd dat het evangelie van Matteüs ontstond leefde men onder de heerschappij van Romeinen, die Jeruzalem en de tempel verwoest hadden. Zij vereerden de keizer als hun God. Matteüs, evenals Johannes op Patmos, kon niet openlijk schrijven over de spoedige toekomst verwachting. Dat zou gevaarlijk zijn als de Romeinen dat onder ogen kregen. Daarom moest er op een apocalyptische wijze over geschreven worden. Er zijn nog al wat overeenkomsten in de gelezen tekst van Jesaja en Matteüs. De teksten vragen dus om een decodering, een onthulling.

De codering en onthulling

Matteüs legt Jezus de woorden in de mond als een gelijkenis over het koninkrijk van de hemel. Niet in de hemel. Het gaat om het leven op aarde. Hoe de mensen leven in de navolging van Jezus.

Waar gaat het over: een Koning (God), een Zoon (Jezus). De koning organiseert een bruiloftsfeest voor zijn zoon (de bruiloft van het Lam). De koning heeft dienaren, die hij er op uit stuurt om zijn bekenden uit te nodigen. Deze zien de bruiloft van de zoon niet zitten en excuseren zich, ondanks een tweede uitnodiging. Waarop zij zich nogmaals excuseerde en zelfs de dienaren gevangen namen, hen mishandelde en doden.(Saulus en consorten  21.35,36 Het doden van dienaren betreft ook de profeten in het verleden). Hun excuses betroffen wereldse zaken. We zouden nu kunnen zeggen een keuze voor de 24 uurs economie. Je laten voortdrijven door de eisen van de Markt, die geluk voorspelt en/of helemaal in beslag genomen worden door internet, twitter en facebook. Waardoor mensen meer zijn gericht op ‘hebben’ (voldoen aan de eisen van de omgeving), dan op ‘zijn’(een andere levensstijl dan algemeen gewenst, in het voetspoor van Jezus). Het is een vraag of het zou kunnen slaan op de zelfde personen die ‘als tempel bouwers de steen afkeurden’. ( 21.42-43). Wat slaat op de tempeldienaren, die in dispuut met Jezus waren en zochten naar een motief om hem uit te schakelen. De koning wordt woedend en stuurt zijn troepen op de weigeraars af. Hij liet de moordenaars ombrengen en stak hun stad in brand. ( verwoesting van Moab. ). De dienaren krijgen daarna de opdracht iedereen uit te nodigen die ze tegen komen. Ze brengen zoveel mogelijk samen, goeden en slechten (kinderen van het licht en kinderen van de duisternis, uit alle volken).Allen hebben de mogelijkheid, genodigden van de koning te worden. Als zij zich, volgens de uitnodiging, eerst kleden in witte kleren. Alleen één persoon heeft dat niet gedaan, zonder motivatie.(deze is als 'blinde', niet ziende geworden). De genodigden hebben tussen uitnodiging en de maaltijd dus tijd gehad om ‘witte kleren’ te kunnen aantrekken. Een proces van de praktijk van navolging.

Witte kleren

Witte kleren worden toegeschreven aan de priester en de gelovigen in de joodse traditie is ook de gebedsmantel gedeeltelijk wit. Heiligen en martelaren hebben in de chr. traditie witte kleren. (Zij hebben in Openbaringen hun kleren wit gewassen in het bloed van het Lam). Wit is de kleur van zuiverheid, de kleur van licht. Wit licht omstraalde Jezus bij de verheerlijking op de berg.(Mat. 17.2) Het licht dat christenen in de wereld moeten laten schijnen (mat. 5.16). Zij die hun kleren schoon hielden (Openb. 3.4). Wit is ook de kleur van het doopkleed.

Een geweld(d)adige koning.

In het eerste testament heeft God twee gezichten. Een Almachtige gewelddadige en een weldadige bevrijdende God. God heeft vele namen. In de gelezen teksten: Heer; u bent mijn God; de heer van de hemelse machten; God de Heer; mijn Herder; Koning. De koning in dit verhaal lijkt een zeer menselijke gewelddadige koning. Hij wordt woedend en stuurt zijn troepen op de moordenaars af. Hij laat degene die geen wit kleed draagt in de buitenste duisternis gooien. Hier doet zich één van de vele godsvoorstellingen in het eerste testament voor. Zoals op elke koning heeft het volk de hoop van bevrijding op hem gevestigd. De bevrijdende, verlossende liefdevolle God als: toevlucht voor de zwakke en de armen in hun nood.(Jes.25.4). Deze koning voedt hen die met een goede intentie ingaan op de uitnodiging voor het bruiloftsfeest van zijn zoon. Velen mensen liepen en lopen Jezus achterna, maar staan niet op zijn voorbeelden te volgen niet zijn. (Scheiding schapen en bokken).

De zoon
Over de zoon wordt in dit verhaal niet verder gesproken. In andere verhalen lezen we dat hij zelf niet wil dat in zijn omgeving wapens gebruikt worden. Zoals door zijn leerling, bij zijn arrestatie. Terwijl hij elders wel aangeeft dat wapens in de wereld gebruikt zullen worden. En dat er oorlogen en geruchten van oorlogen zullen zijn. En zelfs door Hem te volgen er ook wapens gebruikt zullen worden en gezinnen gespleten.

Gij zult niet doden

Dit is één van de richtlijnen uit de tien woorden die God het volk Israël en vervolgens de navolgers van Jezus voorhield. Door de eeuwen heen zijn de mensen gewelddadig. Mensen doden elkaar in oorlogen, maar ook om verschillende andere redenen economisch en sociaal (slavernij, uitbuiting, lage lonen, uitsluiten van vluchtelingen, racisme, drugshandel, antisemitisme,haat, nijd, pesten etc) Het is in het dagelijks leven vaak moeilijker om niet gewelddadig, maar rechtvaardig te zijn.

In de huidige politieke situatie worden mensen vermoord, zoals tijdens de inquisitie en de kruistochten. Mensen vechten om stukken land vanuit ideologie of etniciteit. Waardoor vele onschuldige slachtoffers vallen. Er is nu politiek in de wereld grote verwarring en verstrengeling. Wie moet /kan wie helpen, wie levert wapens aan wie?

Toegangswegen van de stad / Kruispunten (NB/ NBG) Uitgang der wegen (StV).
Deze woorden roepen een associatie op. De stad zou kunnen staan voor het nieuw Jeruzalem. Een andere vraag is: wie staan er nu op de 'kruispunten', die onze aandacht vragen? We kunnen daar vinden: hang/ zwerf jongeren gezellig of verveeld, daklozen soms al een uur voor een inloop opengaat, illegale vluchtelingen die steeds zwerven van het ene pand naar het andere uit angst weer gedetineerd te worden, mensen die verslaafd zijn aan alcohol of drugs of massamedia, eenzamen en rouwenden, zij die troost nodig hebben, of mensen onderweg, die zomaar haken naar een vriendelijk woord. Maar ook politici en zij die in beslag genomen worden door hun drang te moeten presteren, hun angst ontslagen te worden. Angst drijft zowel goeden als slechten voort. Waar kunnen mensen rust vinden om keuze te maken, herder te zijn voor elkaar, in vrede te leven. Aan de tafel van de Heer zijn allen gelijk.

Uitgenodigd zijn aan de feestmaaltijd, al of niet daartoe op weg gaan.
God nodigt allen aan de tafel van zijn Zoon, De goeden en de slechten, uit alle volken rassen en naties, mensen van verschillende seksuele geaardheid, armen en rijken. De verantwoordelijkheid om op de uitnodiging in te gaan ligt bij mensen zelf. Er is een keuze: mensen die trachten subject te zijn van het subversieve verhaal van God en mensen of zij die leven als objecten van de maatschappij an sich..

In een viering wordt gelezen of gezongen over: ‘De Heer als mijn Herder’. De tekst van deze gelijkenis gaat over het gedrag van mensen in het Rijk van God, dat is en komende is. Namens God worden de aanwezigen in de geloofsgemeenschap uitgenodigd aan de maaltijd in herinnering aan de Zoon. Aan tafel gaan wordt niet zomaar gedaan. Vooraf is er een tafelgebed of wordt een formulier gelezen. Dit bepaald steeds weer erbij wat breken en delen inhoudt. Het is een samen delen om kracht te krijgen met als consequentie te delen met de wereld.

De vraag, die samenhangt met de maaltijd is: voor wie ben ik als mens een herder. Welke keuzes kan / wil ik maken om handen en voeten van God te mogen zijn. Anders gezegd: waar sta ik in deze wereld. Wat zie ik als mijn verantwoordelijkheid, waartoe ben ik instaat, met mijn gave en mogelijkheden, als er een apèl op mij gedaan wordt in kleine en grotere zaken. Welke keuzes maak ik tussen hebben en zijn. Keuzes maken, daar hebben mensen elkaar voor nodig. Keuzes zijn gemotiveerde of onbewuste zaken. Hoe komen mensen tot keuzes. Door wat mensen lezen, horen en zien, door er samen over te praten. Om bewust te worden van keuzes en eigen mogelijkheden kan de geloofsgemeenschap via toerusting ook een rol spelen, door de bevrijding en verlossing van God samen te trachten te vertalen naar de wereld. Bewuste keuzes maken gaat niet van de ene dag op de andere. In verschillende levensfase kunnen dat andere zijn. Het leven is te vergelijken met een Pelgrimage: bezinning, afzien en steeds een ander landschap, maar met een doel voor ogen. Volgelingen van Jezus hebben een doel met als wegwijzers: de Joodse traditie: de Tora en de interpretatie die Jezus daaraan gaf en voor leefde. Om nu als mensen ‘bruiloftsgasten te zijn, als ‘kinderen van het licht’, in de wereld, gaat het om een levensstijl waarin getracht wordt recht te doen in voorkomende situaties. Woorden als gerechtigheid, vrede, behoud van de schepping/ duurzaamheid, geweld niet gewild, kunnen worden ingevuld in het licht van Christus. Zodat mensen in alle situaties, elk op zijn / haar plaats in het leven het goede trachten te zoeken, zodat er vrede kan ontstaan, tussen mensen, religies en volken. Vrede ontstaat niet door wapens, agressie of geweld, maar door liefde en dialoog, waakzaamheid en protest waar nodig, in de hoop en het geloof dat het anders kan, anders zou moeten.

Actualiteit:
Joodse feestdagen: Sjemini Atseret 15, 16 okt. Simchat Tora t/m 17 okt.

16.okt. wereldvoedseldag

Het begin van een Tafelgebed.

Naar u zijn wij op weg.
Vader, (moeder),
naar u zijn wij op weg.
Wij danken u voor uw liefde,
die zin en richting geeft aan onze pelgrimstocht.

Gij zegent ons met uw goddelijke onrust.
Gij houdt ons af van valse tevredenheid.
Gij laat ons wegen gaan door donkere diepten, 
ook als wij ons daarvoor niet sterk genoeg voelen.
Gij ondersteunt ons door mensen die ons begeleiden,
die ons sterk maken als wij zwak zijn,
die ons troosten en bemoedigen,
als wij denken niet meer te kunnen…….

( uit Dienstboek, een proeve PKN blz. 307)

Héleen Broekema (TWG)